Loại bỏ từ được chọn

TRANG HiỂN THỊ ĐƯỢC LỌC THEO KẾT QuẢ TÌM KiẾM CỦA BẠN

Tiếp tục bằng cách bổ sung hoặc thay đổi vấn đề da của bạn

Minh họa sự tái tạo của da

    Hiểu về làn da Cấu trúc và chức năng da

    Làn da rất quan trọng đối với sức khỏe và tinh thần của chúng ta. Bên cạnh việc đóng vai trò là rào cản đầu tiên của cơ thể chống lại vi khuẩn và vi rút, một làn da khỏe mạnh còn duy trì sự cân bằng của các chất và giúp điều hòa nhiệt độ cơ thể. Làn da rất nhạy cảm, cảm nhận được sự va chạm nhẹ nhàng cũng như những tác động mạnh. Vì là cơ quan rộng nhất, che phủ gần 2m2 và nặng bằng 1/6 trọng lượng cơ thể, tình trạng của da có cũng tác động quan trọng lên chính nó.

    CẤU TRÚC DA

    Là cơ quan luôn luôn thay đổi, làn da bao gồm 3 lớp chính- biểu bì, hạ bì và mô dưới da - mỗi lớp lại bao gồm nhiều lớp thay thế. Các phần phụ của da như các nang và các tuyến mồ hôi, tuyến bã nhờn cũng đóng  những vai trò khác nhau trong chức năng tổng thể của da.

    Minh họa sinh động về các lớp của da
    Làn da bao gồm 3 lớp: biểu bì, hạ bì và mô dưới da

    Biểu bì

    Như là lớp da ở phía ngoài cùng mà chúng ta có thể nhìn và chạm vào được, lớp biểu bì bảo vệ chúng ta tránh khỏi các độc tố, vi khuẩn là tránh mất các chất lỏng cần thiết. Nó bao gồm 5 lớp tế bào. Các tế bào được sản sinh ở lớp trong cùng, di chuyển đến bề mặt da. Từ đó, chúng phát triển và trải qua nhiều sự thay đổi. Đây chính là quá trình được biết như là quá trình sừng hóa (hay sự hình thành sừng ở biểu bì), khiến mỗi lớp của tầng biểu bì trở nên khác biệt.

    1. Lớp đáy (hay stratum basale): là lớp trong cùng của biểu bì nơi các tế bào keratinocyte được sản sinh.
    2. Lớp tế bào gai (hay Stratum spinosum): các tế bào keratinocytes sản sinh chất sừng (các sợi protein) và trở nên có hình con suốt.
    3. Lớp hạt (hay stratum granulosum): Quá trình sừng hóa bắt đầu- các tế bào sản sinh ra các hạt nhỏ và các hạt này di chuyển lên trên, biến đổi thành chất sừng và các lipid biểu bì.
    4. Lớp bóng (hay stratum lucidium): Các tế bào bị ép nhẹ, trở nên bằng phẳng và không thể phân biệt được.
    5. Lớp sừng (hay stratum corneum): Là lớp ngoài cùng của biểu bì, trung bình có khoảng 20 lớp da và các tế bào chết đã được dát mỏng, phụ thuộc vào vùng da của cơ thể. Những tế bào chết này bong ra thường xuyên trong quá trình tróc vảy. Lớp sừng là nơi cư trú của các tuyến mồ hôi và các tuyến bã nhờn.
    Minh họa sinh động về lớp sừng
    Lớp da ở phía ngoài cùng được gọi là lớp sừng, nơi mà các tế bào chết thường bị bong ra

    Các tế bào ở lớp sừng thì được gắn kết với nhau bởi các lipid biểu bì. Những lipid này thì rất quan trọng để tạo nên một làn da khỏe mạnh: chúng tạo nên hàng rào bảo vệ và giữ được độ ẩm cho da. Khi các lipid bị mất đi, da trở nên khô hơn và cảm giác bị căng và sần sùi.

    Biểu bì được bao phủ bởi chất nhũ tương gồm nước và lipid (chất béo) được biết như các màng hydrolipid. Lớp màng này giúp duy trì sự tiết mồ hôi và bã nhờn, giúp làn da được mềm hơn và hoạt động giống như hàng rào chống lại vi khuẩn và nấm.

    Phần nước của màng này, như là các acid bảo vệ bao gồm:

    • Axit lactic và một số các amino axit từ mồ hôi
    • Các axit tự do từ dầu
    • Các amino axit, axit cacboxilic pyrrolidine và các nhân tố tạo độ ẩm tự nhiên khác (NMFs)- là nhân tố của quá trình sừng hóa.
    Minh họa sinh động về bên trong lớp sừng
    Các tế bào bên trong lớp sừng thì được gắn kết với nhau bởi lipids, rất quan trọng trong việc giúp cho làn da khỏe mạnh.

    Các axit bảo vệ giúp làn da khỏe mạnh, là môi trường axit nhẹ và có độ pH nằm trong khoảng từ 5.4 đến 5.9. Đây là môi trường lý tưởng cho:

    • Các vi sinh vật tốt cho da có thể phát triển mạnh và các vi sinh vật có hại sẽ bị tiêu diệt.
    • Sự hình thành các lipid biểu bì.
    • Các enzym kiểm soát quá trình tróc vảy.
    • Lớp sừng dễ dàng tự phục hồi khi nó bị tổn thương.

    Bao phủ hầu hết các phần của cơ thể nhưng biểu bì chỉ có độ dày khoảng 0.1mm, vùng biểu bì chung quanh mắt mỏng hơn (0.05mm) và dưới bàn chân thì dày hơn (1-5mm). Tìm hiểu thêm có thể đọc Am hiểu về làn da ở các phần khác nhau của cơ thể và làn da của nam và nữ thì khác nhau như thế nào.

    Hạ bì (hay lớp mô mạch liên kết)

    Hạ bì thì dày, đàn hồi, là lớp giữa của da và bao gồm 2 lớp:

    • Lớp đáy (hay stratum reticulare): là vùng rộng và dày, nơi tiếp giáp với hạ bì.
    • Lớp lưới (hay stratum papillare): được định dạng hình làn sóng và tiếp xúc với biểu bì
    Minh họa sinh động cận cảnh lớp hạ bì
    Hạ bì bao gồm một lớp dày trên lớp mô dưới da và một lớp có hình uốn lượn sóng ở dưới biểu bì

    Phần cấu trúc chính của lớp  hạ bì là sợi collagen, sợi đàn hồi và các mô liên kết- giúp cho làn da độ khỏe mạnh, linh hoạt mang đến sự  trẻ trung hơn cho da. Các cấu trúc này thì gắn chặt với một chất như gel (có chứa axit hyaluronic), có khả năng cao trong việc liên kết với phân tử nước giúp duy trì được thể tích của da.

    Lối sống và các nhân tố bên ngoài như ánh nắng mặt trời và sự thay đổi nhiệt độ có tác động đến số lượng sợi collagen và sợi đàn hồi trong cấu trúc da. Khi chúng ta già đi, sự sản sinh sợi collagen và sợi đàn hồi  tự nhiên giảm xuống và chức năng gắn kết với các phân tử nước cũng bị suy yếu. Làn da lúc đó trông có vẻ thiếu săn chắc và nếp nhăn xuất hiện. Tìm hiểu thêm về các nhân tố ảnh hưởng đến làn da, ánh nắng mặt trời tác động lên làn da như thế nào và lão hóa da.

    Lớp hạ bì đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ cơ thể khỏi ảnh hưởng của các nhân tố bên ngoài cũng như nuôi dưỡng  lớp ngoài cùng:

    1. Lớp hạ bì dày, có cấu trúc giúp làm nhẹ đi các tác động từ bên ngoài và khi tổn thương xảy ra, chúng có chứa các mô liên kết giúp làm lành vết thương như nguyên bào sợi và dưỡng bào .
    2. Là  nơi có chứa nhiều mao mạch máu giúp nuôi dưỡng biểu bì và loại bỏ chất thải.
    3. Tuyến bã nhờn (nơi sản sinh dầu cho bề mặt da) và tuyến mồ hôi (nơi vận chuyển nước và axit lactic tới bề mặt da) thì đều được đặt tại lớp hạ bì. Các chất lỏng này kết hợp với nhau tạo nên lớp màng hydrolipid.

    Hạ bì còn là nơi có các cơ quan:

    1. Các mao mạch bạch huyết.
    2. Cơ quan cảm nhận cảm giác.
    3. Chân tóc: nơi tóc được phát triển.
    Minh họa sinh động cận cảnh lớp hạ bì
    Hạ bì bảo vệ cơ thể với miếng đệm của chúng, với khả năng nuôi dưỡng và loại bỏ chất thải cũng như chức năng đổ mồ hôi

    Mô dưới da (hay lớp mỡ dưới da)

    Lớp da ở phía trong cùng là nơi tạo ra năng lượng của cơ thể, đồng thời hoạt động như một tấm đệm và cách nhiệt cho cơ thể . Chúng bao gồm:

    • Các tế bào mỡ: gắn kết lại với nhau thành nhóm như  một lớp đệm.
    • Các sợi collagen đặc biệt (được gọi là vách mô hay đường ranh giới): bao gồm các mô liên kết mềm xốp giúp giữ các tế bào chất béo gắn kết  lại với nhau.
    • Các mạch máu.

    Số lượng các tế bào chất béo ở mô dưới da thì khác nhau ở các vùng trên cơ thể . Hơn  nữa, sự tạo thành các tế bào này cũng khác nhau giữa nam và nữ,cũng như cấu trúc của các bộ phận khác của da.

    Làn da thay đổi xuyên suốt cuộc đời của mỗi người. Tìm hiểu thêm tại làn da ở các độ tuổi khác nhau.

    Minh họa sinh động về hạ bì
    Hạ bì cách ly cơ thể và là nơi chứa tế bào, kết cấu collagen và các mạch máu

    CHỨC NĂNG CỦA DA

    Làn da rất quan trọng đối với sức khỏe và tinh thần của chúng ta. Một làn da khỏe hoạt động như một rào cản giữa thế giới bên ngoài và bên trong cơ thể, và là sự bảo vệ cơ thể đầu tiên và tốt nhất.

    Minh họa sinh động các chức năng của da
    Minh họa cơ thể của nam và nữ
    Hàng rào chắn ở phía ngoài cùng
    Minh họa về sự bảo vệ của da khỏi tia UV
    Bảo vệ da khỏi tia UV

    Lạnh, nóng, mất nước và tia bức xạ: Như là lớp ngoài cùng của da, lớp sừng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ cơ thể khỏi môi trường và hạn chế sự mất nước của biểu bì.

    Chúng có chứa các nhân tố dưỡng ẩm tự nhiên (NMFs)- bắt nguồn từ tuyến bã nhờn của lớp sừng bao gồm lactic và ure. Những chất này gắn kết với nước và giúp duy trì được sự đàn hồi, sự vững chắc và mềm mại của da. Nếu các nhân tố này bị suy yếu, da sẽ mất đi độ ẩm. Khi độ ẩm của lớp sừng xuống còn  từ 8- 10%, da trở nên khô, sần sùi và có xu hướng bị nứt nẻ.

    Khi da tiếp xúc thường xuyên với ánh nắng mặt trời, sự sản sinh sắc tố ở lớp đáy tăng lên, da trở nên dày hơn để tự bảo vệ và chứng tăng sắc tố da có thể xảy ra. Tìm hiểu thêm ở ánh nắng mặt trời tác động đến da như thế nào.

    Các tế bào mở ở mô dưới da cũng giúp cô lập cơ thể khỏi nhiệt độ nóng và lạnh

    Áp lực, dòng chảy và sự mài mòn: Một lần nữa, các lớp biểu bì tạo thành lớp đầu tiên để bảo vệ. Các tế bào mỡ ở mô dưới da cung cấp lớp đệm hoạt động như thiết bị giảm va chạm, bảo vệ các mô cơ và các sợi mô bao quanh cơ ở phía dưới.

    Khi da tiếp xúc với các nhân tố bên ngoài, sẽ làm cho lớp sừng dày lên, ví dụ khi các vết chai ở tay hay chân sẽ càng dày lên khi bị cọ xát nhiều.

    Các vật chất hóa học: khả năng đệm của màng hydrolipid và axit bảo vệ giúp bảo về cơ thể khỏi các chất hóa học có tính kiềm gây hại. Tìm hiểu thêm ở các nhân tố ảnh hưởng đến làn da.

    Vi khuẩn và vi rút: lớp sừng của biểu bì và các axit bảo vệ chống lại các loại vi khuẩn và nấm. Nếu có tác nhân nào đó vượt qua được rào cản đầu tiên thì hệ thống miễn dịch của da sẽ phản ứng lại

    Minh họa về hàng rào bảo vệ da hiệu quả
    Hàng rào bảo vệ da hiệu quả
    Minh họa về làn da
    Cảm giác
    Minh họa về sự điều chỉnh nhiệt độ của da
    Nhiệt độ
    Minh họa về làn da
    Sự tái tạo

    Là cơ quan đa nhiệm vụ lớn nhất, nên da đóng nhiều vai trò quan trọng đối với sức khỏe của chúng ta:

    Điều chỉnh nhiệt độ: Da đổ mồ hôi giúp làm mát cơ thể và thu nhỏ lại hệ thống các mạch máu ở hạ bì để giữ nhiệt.

    Kiểm soát cảm xúc: Đầu các dây thần kinh ở da khiến da nhạy cảm với áp lực, chấn động, va chạm, nỗi đau và nhiệt độ .

    Sự tái tạo: da có khả năng phục hồi các vết thương

    Nguồn thức ăn: các tế bào chất béo ở mô dưới da cung cấp các chất dinh dưỡng quan trọng. Khi cơ thể cần, những chất này sẽ được di chuyển đến các mạch máu và đưa đến nơi cần thiết.

    Da cũng đóng một vai trò quan trọng về tâm lý. Là chỉ số dễ thấy nhất của sức khỏe, tình trạng da của chúng ta ảnh hưởng đến cách chúng ta cảm thấy về bản thân mình và cách người khác cảm nhận chúng ta ra sao. Khi làn da khỏe mạnh và không có bất kì vấn đề gì, nó có thể làm mọi chuyện tốt hơn và chúng ta sẽ cảm thấy thoải mái và tự tin hơn.

    CHUYỆN GÌ SẼ XẢY RA KHI DA BỊ TỔN THƯƠNG?

    Làn da khỏe mạnh, không có bất kì các vấn đề gì thì sẽ đều màu,cấu trúc mềm mại, đủ độ ẩm,  là cơ quan cảm thụ  tốt những va chạm, áp lực và nhiệt độ. Khi hàng rào tự nhiên của da bị suy yếu, chức năng bảo vệ và vẻ bên ngoài khỏe mạnh  của làn da sẽ bị tổn thương:

    • Da mất đi độ ẩm và độ đàn hồi và có thể nhìn và cảm thấy khô, thô, nứt và / hoặc chảy xệ. 
    • Da ngày càng trở nên nhạy cảm hơn với các ảnh hưởng bên ngoài (mặt trời, sự thay đổi nhiệt độ) và đặc biệt dễvbị nhiễm trùng.

    Làn da bị nhiễm trùng có thể trở nên viêm, các tế bào đề kháng sẽ cố gắng để phục hồi hàng rào bảo vệ bị tổn hại và làm lành sự nhiễm trùng đó. Trong trường hợp mắc các bệnh như viêm da cơ địa và da đầu bị ngứa, các phương pháp điều trị đặc biệt thường được áp dụng để phá vở vòng luẩn quẩn khi bị ngứa và nhiễm trùng và giúp tái tạo lại hàng rào bảo vệ tự nhiên của da.

    Da có cơ chế phục hồi và tái tạo khác nhau. Lớp đáy đảm bảo sự tái tạo biểu bì nhanh chóng, thông qua sự phân chia tế bào liên tục:

    • Nếu có bất kì tổn thương nào xảy ra đối với lớp da trên cùng, tổn thương đó (được biết như là sự ăn mòn) có thể lành lại mà không để lại sẹo.
    • Nếu tổn thương đến lớp hạ bì  và màng đáy bị ảnh hưởng (như các vết loét) thì sẹo sẽ được hình thành.

    Quá trình lành vết thương thường tuân theo các giai đoạn liên tiếp sau đây:

    1. Máu đông sẽ hình thành một lớp màng có bề mặt cứng dính vào vết thương (vỏ cứng hay vảy).
    2. Các tế bào chết, tổn thương và các mô liên kết bị phá vỡ và bị phân hủy bởi enzym.
    3. Các tế bào bảo vệ cơ thể hoạt động bằng cách tiêu biến các vi khuẩn có hại và các tế bào chết. Dịch  bạch huyết chảy kết dính các vết thương.
    4. Các tế bào mới – bao gồm các mao mạch mới, các mô liên kết và sợi collagen- được hình thành trong quá trình tạo thành biểu mô. 

    Giai đoạn cuối cùng có thể được khuyến khích và kích thích bằng cách sử dụng các sản phẩm giúp lành vết thương (như là dexpanthenol).

    Tìm hiểu thêm về các nhân tố ảnh hưởng đến sức khỏe của da và làm thế nào để giữ da khỏe mạnh ở các nhân tố ảnh hưởng đến da, chăm sóc da cơ thể và qui trình chăm sóc da mặt hàng ngày.